Gospodarka

Nowe obowiązki w HoReCa: Własne naczynie w restauracji od 2027 roku

Wtorek, 06 października 2026
Od 12 lutego 2027 r. lokale gastronomiczne w całej Unii Europejskiej będą miały bezwzględny obowiązek napełniania pojemników wielokrotnego użytku przyniesionych przez klientów. Przepisy rozporządzenia PPWR zabraniają doliczania za to dodatkowych opłat czy stosowania gorszych warunków sprzedaży. Choć polskie przepisy sankcyjne są jeszcze w fazie projektowej, ekspert prawny ostrzega: restauracje mają niewiele czasu na dostosowanie swoich procedur i systemu HACCP.
Obowiązek już wiąże, choć ustawy sankcyjnej wciąż nie ma

Rozporządzenie PPWR weszło w życie 11 lutego 2025 r., a jego zasadnicza część – w tym przepisy dotyczące pojemników wielokrotnego użytku w HoReCa – zaczęła być stosowana 12 sierpnia 2026 r. Obowiązuje w Polsce bezpośrednio, bez potrzeby uchwalania odrębnej ustawy wdrażającej. Państwa członkowskie mają jednak czas do 12 lutego 2027 r., by wprowadzić do krajowego porządku prawnego przepisy określające sankcje za jego naruszenie.

– To rodzi złudne poczucie komfortu: skoro nie ma jeszcze krajowych kar, można poczekać z dostosowaniem procedur. To błąd. Sam obowiązek akceptowania pojemników klientów wiąże przedsiębiorców niezależnie od tego, czy polski ustawodawca zdąży z przepisami karnymi. Organy kontrolne nie są przy tym całkowicie bezbronne – w grę wchodzą chociażby ogólne przepisy o ochronie praw konsumentów czy przepisy sanitarne. Brak krajowej ustawy sankcyjnej to więc nie ulga, lecz pułapka dla tych, którzy zignorują unijne przepisy, licząc na brak konsekwencji – ostrzega radca prawny Magdalena Szczepanek z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Co z polskim projektem ustawy? Kary mogą wejść szybciej, niż się wydaje

Warto śledzić, na jakim etapie jest krajowy projekt – i tu obraz jest bardziej dynamiczny, niż mogłoby się wydawać. Nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, wdrażająca PPWR do polskiego prawa, procedowana jest pod numerem UC100. W marcu 2026 r. opublikowano jej wersję po konsultacjach publicznych, 3 czerwca 2026 r. pozytywnie – z 14 poprawkami – zaopiniowała ją Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego, a 8 lipca 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło kolejną, zaktualizowaną wersję projektu. Równolegle w konsultacjach jest kilkanaście projektów rozporządzeń wykonawczych do ustawy. Projekt wciąż nie trafił pod obrady rządu ani do Sejmu, ale te kolejne etapy pokazują, że prace nabierają tempa – i całkiem możliwe, że ustawa, a wraz z nią krajowe sankcje, wejdą w życie jeszcze przed lutowym terminem, a nie tuż po nim.

– Kierunek, w jakim idzie projekt, też już jest widoczny. Zgodnie z aktualnymi założeniami za naruszenia PPWR – m.in. wprowadzanie do obrotu opakowań bez wymaganej oceny czy deklaracji zgodności – mają grozić kary administracyjne w przedziale od 10 tys. do 1 mln zł. Nie wiadomo jeszcze, jaka stawka obejmie samą odmowę przyjęcia pojemnika klienta, ale skala widełek pokazuje, że ustawodawca traktuje temat opakowań poważnie – dodaje radca prawny Magdalena Szczepanek z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Cztery miesiące na zmianę procedur w całej branży

Niezależnie od tego, jak ostatecznie ukształtują się sankcje, samo przejście na obsługę pojemników klientów rodzi poważne pytania organizacyjne – zwłaszcza w punktach w strefach food court w centrach handlowych. Restauracje będą musiały zaktualizować system zarządzania bezpieczeństwem żywności (HACCP), uwzględniając choćby scenariusz przyniesienia przez klienta brudnego lub uszkodzonego opakowania. Personel musi mieć wyraźnie przyznane prawo odmowy napełnienia takiego naczynia – w przeciwnym razie to pracownicy zostaną sami z decyzją, której konsekwencji prawnych nie znają. W punktach sprzedających na wagę konieczne będzie wdrożenie procedury tarowania nieznanych wcześniej naczyń, a w samych food courtach, gdzie liczy się czas obsługi w godzinach szczytu, pakowanie do nietypowych, różnorodnych pojemników może realnie wydłużyć kolejki.

– To wszystko wymaga przeszkolenia personelu, przygotowania jasnych wytycznych i wymaganych oznaczeń informacyjnych – w każdym lokalu z osobna, bo w food courtach obowiązek dotyczy każdego punktu indywidualnie. Realistycznie licząc, na spokojne wdrożenie zostało niewiele ponad cztery miesiące – to niewiele czasu, żeby zrobić to porządnie w skali całej branży, zwłaszcza że – z tego, co obserwuję – świadomość tego konkretnego obowiązku w gastronomii jest wciąż stosunkowo niska. O samym rozporządzeniu i licznych obowiązkach dotyczących opakowań mówi się sporo, ale ten jeden przepis, dotyczący wąskiej grupy podmiotów HoReCa, mógł się jeszcze nie przebić do świadomości przedsiębiorców – komentuje radca prawny Magdalena Szczepanek z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Kto powie o tym klientom? Czy Polacy już szykują menażki?

Jest jeszcze jedno pytanie, na które na razie nie znam odpowiedzi: czy ktokolwiek planuje kampanię informacyjną skierowaną do konsumentów? Nowy obowiązek to przecież nowe prawo klientów, nie tylko nowy obowiązek restauracji. Tymczasem to prawo nie zadziała samo z siebie – jeśli klienci nie będą wiedzieć, że mogą przyjść z własnym pojemnikiem i zapłacić za to dokładnie tyle samo, ile zapłaciliby za jedzenie w jednorazowym opakowaniu, realna zmiana nawyków zajmie dużo więcej czasu niż samo wejście przepisów w życie. Sama informacja na drzwiach lokalu, choć obowiązkowa, to raczej za mało, by zmienić masowe przyzwyczajenia.

– I szczerze: nie widzę na razie sygnałów, że ktokolwiek – czy to po stronie administracji publicznej, czy organizacji konsumenckich – szykuje taką kampanię na dużą skalę. A to oznacza, że przez pierwsze miesiące obowiązywania przepisu realna liczba klientów korzystających z nowego prawa może być znikoma, niezależnie od tego, jak dobrze przygotują się same restauracje. To prowadzi do kolejnego pytania: czy konsumenci w ogóle są mentalnie gotowi, żeby zabierać własne menażki, słoiki czy termosy do restauracji? W Polsce przynoszenie własnego naczynia po jedzenie na wynos wciąż kojarzy się bardziej z barem mlecznym czy zakładem gastronomicznym sprzed dekad niż z nowoczesną restauracją czy punktem w galerii handlowej. Zmiana tego nawyku to proces, który – w mojej ocenie – potrwa znacznie dłużej niż wejście w życie samego przepisu, i który wymaga czegoś więcej niż tylko formalnego uprawnienia zapisanego w rozporządzeniu – dodaje radca prawny Magdalena Szczepanek z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Restauracje, które już teraz zaczną komunikować klientom tę możliwość – na przykład promując ją w mediach społecznościowych czy na miejscu w lokalu – zyskają przewagę wizerunkową, zanim jeszcze zrobi to ktokolwiek inny. Te, które będą czekać na gotową ustawę i falę zapytań ze strony klientów, ryzykują, że wdrożenie nowych procedur zastanie je w biegu, pod presją terminu, zamiast w spokojnym tempie.

Zostały cztery miesiące, a prace nad polską ustawą – wbrew pozorom – przyspieszają. To wystarczająco dużo czasu, żeby przygotować procedury i przeszkolić personel – ale zdecydowanie za mało, żeby to odkładać na później.




Źródło: MMCommunications
Fot. Pixabay



tagi: HoReCa , restauracja , dania na wynos , prawo , Unia Europejska , gastronomia ,